Ötüken
14-12-2008, 13:53
Dr. Aybars Pamir
Makalemizin amacı kapitülasyon rejimini bir yönden Hukuk Tarihi, bir yönden de Devletler Hukuku bakış açısıyla ele alarak gün ışığına çıkartmak ve bu kurumu nedenleriyle, sonuçlarıyla irdelemektir. Konunun incelenmesi kapitülasyon sorunuyla uzun süre mücadele etmek zorunda kalan Osmanlı Devleti açısından büyük önem taşımaktadır; çünkü bu devlet asırlar boyu kapitülasyon antlaşmalarıyla Avrupalı devletlere sağlanan imtiyazlar
nedeniyle sömürüye uğramıştır. Kapitülasyonlar Osmanlı Devleti'nin egemenlik hakkının bir gereği olan, ülkesi üzerindeki münhasır yetkisini kullanmasına engel olmuş ve bu devleti çöküşe sürüklemiştir. Rejim, Devlet'i adlî, ticarî, malî ve idarî konularda çeşitli sınırlamalarla karşı karşıya bırakmıştır. Bu açıdan kapitülasyon rejimine Devletler Hukuku'nun olağan bir kurumu gözüyle bakmak bile yanlış olur. Kapitülasyonlar güçlü devletlerce yaratılan ve siyasî tarihte çeşitli dönem ve bölgelerde karşımıza çıkan bir uygulamadır. Kapitülasyonların ortaya çıkış nedeni ticarîdir; ama zamanla bambaşka amaçlar için kullanılmıştır. Makalemizin birinci bölümünde "kapitülasyon" kavramının genel bir tanımı verilmiş, daha sonra ise bu rejimin doğuşu konu edilmiştir. Takip eden bölümde, bu rejimin Osmanlı Devleti'ndeki yeri irdelenmiş, kapitülasyonların veriliş neden ve biçimleri gözler önüne serilmiştir. Daha sonra kapitülasyon rejiminin içerdiği konular sırasıyla ele alınmıştır.
Makalemizin amacı kapitülasyon rejimini bir yönden Hukuk Tarihi, bir yönden de Devletler Hukuku bakış açısıyla ele alarak gün ışığına çıkartmak ve bu kurumu nedenleriyle, sonuçlarıyla irdelemektir. Konunun incelenmesi kapitülasyon sorunuyla uzun süre mücadele etmek zorunda kalan Osmanlı Devleti açısından büyük önem taşımaktadır; çünkü bu devlet asırlar boyu kapitülasyon antlaşmalarıyla Avrupalı devletlere sağlanan imtiyazlar
nedeniyle sömürüye uğramıştır. Kapitülasyonlar Osmanlı Devleti'nin egemenlik hakkının bir gereği olan, ülkesi üzerindeki münhasır yetkisini kullanmasına engel olmuş ve bu devleti çöküşe sürüklemiştir. Rejim, Devlet'i adlî, ticarî, malî ve idarî konularda çeşitli sınırlamalarla karşı karşıya bırakmıştır. Bu açıdan kapitülasyon rejimine Devletler Hukuku'nun olağan bir kurumu gözüyle bakmak bile yanlış olur. Kapitülasyonlar güçlü devletlerce yaratılan ve siyasî tarihte çeşitli dönem ve bölgelerde karşımıza çıkan bir uygulamadır. Kapitülasyonların ortaya çıkış nedeni ticarîdir; ama zamanla bambaşka amaçlar için kullanılmıştır. Makalemizin birinci bölümünde "kapitülasyon" kavramının genel bir tanımı verilmiş, daha sonra ise bu rejimin doğuşu konu edilmiştir. Takip eden bölümde, bu rejimin Osmanlı Devleti'ndeki yeri irdelenmiş, kapitülasyonların veriliş neden ve biçimleri gözler önüne serilmiştir. Daha sonra kapitülasyon rejiminin içerdiği konular sırasıyla ele alınmıştır.